Η είδηση είναι από αυτές που δύσκολα τραβούν το μάτι του αναγνώστη. Αναφερόταν σε ένα εύρημα που έφερε στο φως η ασταμάτητη δουλειά των αρχαιολόγων στο χώρο που βρίσκεται η Πομπηία. Στους τοίχους ενός διάδρομου που βρίσκεται σε ένα από τα πυρακτωμένα κτίρια της οι αρχαιολόγοι  ανακάλυψαν μια σειρά από μηνύματα  χαραγμένα εκεί – μικρές επισημάνσεις των ανθρώπων που εκεί σύχναζαν, οι οποίες είχαν σχεδόν εξαφανιστεί από την φωτιά και το πέρασμα του χρόνου. Ανάμεσα στις πολλές επιγραφές ξεχωρίζει μια ζωγραφιά που απεικονίζει δυο μονομάχους αλλά αναμφίβολα το πιο ενδιαφέρον εύρημα είναι ένα σύντομο ερωτικό μήνυμα, χαραγμένο βιαστικά στον τοίχο: «Βιάζομαι. Πρόσεχε, Σάββα μου. Και φρόντισε να μ’ αγαπάς». Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις, στον συγκεκριμένο τοίχο οι αρχιτέκτονες έχουν πλέον ανακαλύψει περίπου 300 επιγραφές: δεκάδες από αυτές είδαν το φως για πρώτη φορά τους τελευταίους μήνες χάρη σε νέες μεθόδους. Αυτές οι επιγραφές έχουν να κάνουν με ζητήματα καθημερινότητας κυρίως. Κάποιες από αυτές είναι περιπαίχτηκες αναφορές μεταξύ φίλων, άλλες είναι σύντομες εξομολογήσεις προβλημάτων. Δεν λείπουν αναφορές σε θεάματα κι αθλητικούς αγώνες, κριτικές και παραινέσεις. Υπάρχουν και ωμές προσβολές: προφανώς από τους διαδρόμους αυτούς περνούσε διαρκώς κόσμος και έγραφε στους τοίχους τους κάτι. Οι αρχαιολόγοι δεν το γνωρίζουν, αλλά στην πραγματικότητα ανακάλυψαν ένα είδος facebook του 79μχ – τότε κάηκε η Πομπηία από το απότομο ξύπνημα του Βεζούβιου που προκάλεσε την καταστροφή της.

Αν υπάρχει κάτι αληθινά γοητευτικό στην Πομπηία είναι η παράξενη μετά θάνατον ζωντάνια της. Όταν η μέρα είναι ηλιόλουστη και περπατάς στο λιθόστρωτο δρόμο ανάμεσα στα αρχαιολογικά ευρήματα αισθάνεσαι πως ξαφνικά η κατεστραμμένη πόλη θα αποκτήσει πάλι ζωή απελευθερωμένη από ένα είδος κατάρας. Το γεγονός ότι η λάβα του Βεζούβιου κατέστρεψε την πόλη, ενώ αυτή ζούσε την αμέριμνη καθημερινότητα της, έχει μια παράξενη συνέπεια: ο χώρος δεν προκαλεί κάποιου τύπου ανατριχιαστική ευλάβεια, όπως πχ ο Παρθενώνας ή ο ναός του Απόλλωνα στο Σούνιο, αλλά σε ρουφάει όπως οι μοντέρνες πόλεις και σου υπόσχεται πως έχεις πολλά να δεις εντός της και πολλά να μάθεις. Σήμερα εκεί βρίσκεται σε εξέλιξη η μεγαλύτερη ανασκαφή των τελευταίων εβδομήντα ετών, έχουν αποκαλυφθεί 3.200 τετραγωνικά και αμέτρητοι τόνοι από χώματα και μπάζα έχουν μετακινηθεί για να προκύψουν συνεχώς εικόνες μιας «χαμένης πόλης» (έτσι την αποκαλούν οι Ιταλοί) της οποίας ακόμα δεν γνωρίζουμε τα μυστικά της. Αυτά οι αρχαιολόγοι ψάχνουν δυο χιλιάδες χρόνια μετά την καταστροφή της.

Το ό,τι η αρχαιολογία είναι η μια επιστήμη αναζήτησης μυστικών το θυμήθηκα για λάθος λόγο πρόσφατα. Πριν λίγο καιρό, την δέκατη μέρα του περασμένου Ιανουαρίου για την ακρίβεια, έφυγε από την ζωή έχοντας συμπληρώσει τα 90 του χρόνια ο Εριχ Φον Ντένινκεν. Ο Ελβετός ψευδοεπιστήμονας υπήρξε ένα είδωλο εκατομμυρίων τρελών από τα τέλη της γεμάτης από αναζητήσεις δεκαετίας του 60, όταν κι έκανε επιτυχία με το πρώτο του βιβλίο, μέχρι τα τέλη της γεμάτης από σπαζοκεφαλιές δεκαετίας του ΄70. Όταν ήρθε η pop, αλλά και νέο συντηρητική δεκαετία του ’80 άρχισε η φθορά του μύθου του. Ο Ντένικεν, που είχε φυλακιστεί πάνω από τρεις φορές (για διασπορά επικίνδυνων ειδήσεων σύμφωνα με τους Ελβετούς δικαστές), ήταν ένας από τους διασημότερους UFOλόγους, μία από τις απίθανες προσωπικότητες  που ευθύνονται για την προώθηση της υποψίας ότι ο πλανήτης μας έχει κατοικηθεί από εξωγήινους αρχαιοαστροναύτεςς χιλιάδες χρόνια πριν κι έκτοτε αυτοί πηγαινοέρχονται από τους πλανήτες τους στον δικό μας. Οι ιδέες που πρόβαλε στα βιβλία του απορρίφτηκαν από όλους τους επιστήμονες και τους ακαδημαϊκούς στα χρόνια που μεσουρανούσε. Το έργο του θεωρήθηκε «ψευδοϊστορία», και κυρίως «ψευδοαρχαιολογία». Οι κατηγορίες δεν τον ενοχλούσαν ιδιαίτερα, καθώς οι πωλήσεις των βιβλίων του υπήρξαν για χρόνια εξωφρενικά μεγάλες παντού στην Δύση. Ο Ντένικεν ήταν συνιδρυτής της« Ένωσης Έρευνας Αρχαιολογίας και Αστροναυτικής». Σχεδίασε το Πάρκο Μυστηρίου, ένα θεματικό πάρκο που βρίσκεται στο Ίντερλακεν της Ελβετίας, το οποίο άνοιξε τον Μάιο του 2003 και το οποίο παρέχει αποδείξεις των θεωριών του ιδρυτή της. Αποδείξεις που βασίζονται στην μελέτη αρχαιολογικών ευρημάτων. Ο Ελβετός κατέθεται πάντα στα βιβλία του την πεποίθησή του ότι κατασκευές όπως οι Πυραμίδες της Αιγύπτου, το Στόουνχεντζ, και τα Μοάι του Νησιού του Πάσχα, αλλά και ορισμένα αρχαιολογικά ευρήματα που σχετίζονται με την ιστορία και την κουλτούρα τον Ινκας, περιέχουν τεράστια μυστικά. Για αυτόν και τους ακόλουθούς του υπάρχουν αρχαιολογικά ευρήματα που μαρτυρούν ότι στον πλανήτη μας υπήρξαν κάποτε όντα με μια ανώτερη τεχνολογική γνώση μη συμβατή με την τεχνολογική εξέλιξη του γίηνου είδους. Ο Ντένικεν περιέγραφε επίσης αρχαία έργα τέχνης που αρχαιολόγοι ανακάλυψαν, ως έργα που περιέχουν απεικονίσεις αστροναυτών και κυρίως διαστημικών εξωγήινων οχημάτων που ξεχωρίζουν για την σύνθετη και σπάνια τεχνολογίας τους. Ο Ντένικεν, και πολλοί πιστοί του, πέτυχαν κάτι σημαντικό: να πείσουν δυο γενιές ότι στη μελέτη των αρχαιολογικών ευρημάτων κρύβονται πολλά – κυρίως τα μυστικά της ζωής και της ιστορίας του πλανήτη. Και πως όλα θα γίνουν γνωστά παρά την οργανωμένη προσπάθεια συσκότισης όσων ξέρουν και δεν μιλάνε.

Όχι ο Ντένικεν δεν είπε τίποτα για την Πομπηία, αλλά δεν έχει και τόση σημασία. Τον ίδιο τον ενδιέφεραν ακόμα περισσότερο αρχαίοι πολιτισμοί από τον ελληνορωμαϊκό. Ως ψευδοεπιστήμονας αγαπούσε αυτούς που ήταν ελάχιστα γνωστοί – μπορούσε ευκολότερα να πείσει ότι είναι γεμάτοι από κρυμμένα μυστικά. Παραδόξως στο ζήτημα των μυστικών που μας έρχονται από το παρελθόν έχει ένα δίκιο. Η παράξενη αυτή ερωτική επιγραφή στον διάδρομο της Πομπηίας είναι από μόνη της ένα μυστικό – για την ακρίβεια μια σειρά από μυστικά. Ποια είναι η κοπέλα που ζητούσε σχεδόν δυο χιλιάδες χρόνια πριν από τον Σάββα να προσέχει. Για ποιο ακριβώς πράγμα βιαζόταν. Που ήταν ο Σάββας. Της απάντησε ότι το πρώτο πράγμα που φροντίζει είναι να την αγαπάει; Και κυρίως σχεδίασε μια κόκκινη καρδούλα κάτω από το μήνυμά της όταν το διάβασε;

Δεν λέω καν ότι αποτελεί μυστήριο τι ακριβώς της απάντησε ο Σάββας. Στην απάντησή του μπορεί να βρίσκεται το μυστικό της ευτυχίας. Το απόλυτο μυστήριο δηλαδή…

(Βημαγακζίνο, Φεβρουάριος 2026)