H πιο ευχάριστη τηλεοπτική έκπληξη τον τελευταίο καιρό ήρθε από το Netflix και έχει να κάνει με μια σειρά από την Σκανδιναβία με ήρωα τον ντετέκτιβ Χάρι Χόλε, δημιούργημα του συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων Γιο Νέσμπο. Μεταφέρθηκε το βιβλίο « Το αστέρι του διαβόλου», γραμμένο το 2003. Και μεταφέρθηκε υποδειγματικά για ένα απλό λόγο: γιατί το σενάριο της σειράς έχει επιμεληθεί ο ίδιος ο συγγραφέας.
Για όσους δεν έχουν ιδέα ποιος είναι ο Νέσμπο και ποιος ο ήρωας του Χάρι Χόλε, πρέπει να πω ότι οι δυο δεν έχουν καμία σχέση. Ο Νέσμπο είναι ένας ωραίος τύπος, που αντιλαμβάνεται τη δουλειά του ως αφορμή για να κάνει ταξίδια, αφού αυτά του δίνουν, όπως λέει, έμπνευση. Πριν χρόνια, χάρη στις Εκδόσεις Μεταίχμιο που οργάνωσαν την εκδήλωση, τον είχα γνωρίσει προσωπικά: είχαμε γεμίσει την μεγάλη αίθουσα του Μεγάρου Μουσικής – αλλά όλοι δυστυχώς για μένα είχαν έρθει για τον Νέσμπο. Κι εγώ που έκανα τον παρουσιαστή του για αυτόν είχα πάει. Μετά από την γνωριμία μας είχα γράψει ένα κείμενο στο οποίο σημείωνα τις διαφορές του συγγραφέα και του ήρωα του. Ο Νέσμπο θύμιζε Αγγλο ροκ σταρ, από αυτούς που μεγαλώνουν όμορφα χωρίς να είναι δέσμιοι της εικόνας τους. Εχει υπάρξει ποδοσφαιριστής, είχε δικό του ροκ συγκρότημα, παράλληλα με τα αστυνομικά γράφει και βιβλία για παιδιά ώστε, όπως έλεγε, να δίνει ένα λόγο στις γυναίκες να τον λατρεύουν. Είναι αρκετά πολιτικοποιημένος, γελάει πολύ, βλέπει σειρές στην τηλεόραση (στο βιβλίο του ο «Φαντομάς» μάλιστα έκλεψε κι αρκετά από το Breaking Bad) και είναι φυσικά κινηματογραφόφιλος. Είναι ένας τύπος με τον οποίο εύκολα θα μπορούσες να τα πιείς ένα βράδυ μιλώντας για μπάλα, χώρες, ταξίδια, σινεμά, μουσική. Το 1998, εκδίδοντας το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Βat Μan» (στα ελληνικά κυκλοφόρησε πέρυσι με τίτλο «η Νυχτερίδα») ο Νέσμπο έδωσε ζωή στον Χάρι Χόλε, ένα επιθεωρητή από το Οσλο με ειδικότητα τους serial killers, που στην ήσυχη και αποστειρωμένη Νορβηγία δεν θα έπρεπε να υπάρχουν. Ο Χόλε είναι ίσως το αντίθετο του Νέσμπο. Είναι αλοολικός. Είναι μάλλον ρεμάλι. Εχει ελάχιστα ενδιαφέροντα, απλά ακούει μουσική: Τα ροκ γούστα του είναι μάλλον εξεζητημένα – παλιομοδίτικα. Ταξιδεύει συνήθως για να κρυφτεί. Λέει κακίες και είναι λακωνικός γιατί δεν έχει τι να πει. Είναι δύσκολος με τους ανθρώπους, αγχώνεται όταν πρέπει να φερθεί σωστά σε μια γυναίκα, έχει έφεση στους καυγάδες, δεν καταγγέλλει το σύστημα ούτε κι όταν διαπιστώνει τη διαφθορά του. Αλλά παρά τα κουσούρια του ο Χόλε προκαλεί εθισμό. Όταν τον γνωρίσεις γρήγορα αρχίζεις να ανησυχείς για αυτόν, τον συμπονάς ή τον λυπάσαι, μπορεί να τον θαυμάζεις – αλλά δεν είναι κι απαραίτητο – κυρίως μετρά ότι σου αρκούν οι περιπέτειές του.
Συνήθως οι συγγραφείς των αστυνομικών λατρεύουν τους ήρωές τους, ώστε κι εμείς να τους αγαπήσουμε. Ο Σέρλοκ Χόλμς, με την αναλυτική του ικανότητα, είναι σχεδόν σούπερ ήρωας. Ο Ηρακλής Πουαρό έχει απίστευτα κοφτερό μυαλό. Ο επιθεωρητής Μεγκρέ είναι ένας μεγάλος γνώστης της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης. Οι ήρωες του Τσάντλερ και του Χάμετ είναι ατακαδόροι και κάνουν θραύση στις γυναίκες: οι πιο πολλοί μοντέρνοι Αμερικάνοι συγγραφείς γοητεύτηκαν τόσο από δάυτους ώστε τους μιμούνται. Οι ήρωες του Ελρόι είναι τόσο σπάνια κακότροποι, που καταντούν γοητευτικοί μέσα στην παραξενιά τους. Ο αστυνόμος Μολνταλμπάνο του Καμιλέρι είναι καλοφαγάς και χιουμορίστας. Ο Πέπε Καρβάλιο του Μανουέλ Βάσκεθ Μολνταλμπάν πολιτικά προβληματισμένος και ευαίσθητος – άσε που τον κυνηγάνε όλες! Ο επιθεωρητής Βαλάντερ του Μάνκελ πολύ οργανωτικός και ώριμος: είναι αξιαγάπητος και μόνο για την σχέση του με τον πατέρα του αλλά και την κόρη του. Ο Νέσμπο όμως δεν θέλει ντε και καλά να έχει ένα ήρωα ξεχωριστό: ταλαιπωρεί πολύ τον Χόλε. Μόνο ίσως ο Ιαν Ράτκιν ταλαιπωρεί τον επιθεωρητή Ρέμπους, όσο ο Νέσμπο τον ήρωας του, αλλά αν ήξερε ο Ρέμπους τι έχει περάσει ο Χόλε, θα άφηνε αναστεναγμούς ανακούφισης. Η αδιαφορία του Νέσμπο για τον ήρωα του φάνηκε όταν τα βιβλία του μεταφέρθηκαν στο σινεμά και στην τηλεόραση. Το 2017 γυρίστηκε ο Χιονάνθρωπος, το ωραιότερο βιβλίο του. Το καστ ήταν εξαιρετικό, η ταινία χάλια. Πρόδιδε απόλυτα τον ήρωα, την πλοκή, την ίδια την απόλαυση του αναγνώστη. Αλλά ο Νέσμπο έδωσε την συγκατάθεσή του. Ισως για τα χρήματα, ίσως κι όχι.
Στην μεταφορά του «Αστεριού του Διαβόλου» φάνηκε όμως ότι μετάνιωσε για εκείνο του το ατόπημα. Με την συμμετοχή του στην συγγραφή του σεναρίου αυτή την φορά μας δίνει τον Χόλε που περιμέναμε. Η μεταφορά δεν είναι απλά πιστή: είναι απόλυτη. Το βιβλίο μεταφέρεται σελίδα την σελίδα: απλά υπάρχει μια μικρή προσαρμογή στο σήμερα, η οποία όμως δυναμώνει την γοητεία της ιστορίας. Ο Νέσμπο επιμελείται τα πάντα στο όνομα του ήρωα του: ο Χάρι Χόλε θα ήταν απολύτως ευχαριστημένος.
Από μικρός θυμάμαι μια συζήτηση που αφορά τις μεταφορές των βιβλίων στην οθόνη. Εχουν ακουστεί διάφορες απόψεις – η πιο συνηθισμένη θέλει τα μέτρια βιβλία να γίνονται καλές ταινίες (ή σειρές) και τα σπουδαία βιβλία να είναι απίθανο να αποδοθούν. Η συμμετοχή του Νέσμπο στην σεναριακή επεξεργασία των ιστοριών του Χόλε (μετά την πρώτη θα κυκλοφορήσουν και οι υπόλοιπες) δίνει μια απάντηση σε όλους αυτούς τους προβληματισμούς: αυτό που φαίνεται είναι πως αν ο συγγραφέας συμμετέχει στην διασκευή είναι ευκολότερο να αποδοθεί σωστά όχι μόνο η πλοκή του μυθιστορήματος αλλά κυρίως το ίδιο το κλίμα. Αν αυτός απουσιάζει, είναι δεδομένο ότι αυτό που θα προκύψει στην οθόνη, θα έχει μικρή σχέση με το βιβλίο – δεν έχει σημασία αν ως αυθύπαρκτο έργο θα είναι καλό ή κακό: είναι δεδομένο πως θα έχει μικρή σχέση με το βιβλίο. Εχει σημασία; Στην πραγματικότητα για τον θεατή ελάχιστη. Για τον αναγνώστη του βιβλίου ίσως όμως έχει: ο αναγνώστης δεν θέλει να προδοθεί ο ήρωας του, δηλαδή ο ίδιος. Δεν θέλει να δει στην οθόνη κάποιον που δεν έχει σχέση με τον ήρωα που αγάπησε.
Η σειρά του Νetflix σεβάστηκε εμάς τους αναγνώστες του Χάρι Χόλε – κυρίως μας σεβάστηκε ο Νέσμπο συμμετέχοντας. Γεγονός που με προβληματίζει. Εχει καιρό να μας δώσει ένα νέο βιβλίο με αυτόν πρωταγωνιστή. Το ότι επιμελήθηκε την τηλεοπτική του υστεροφημία μάλλον σημαίνει πως στο επόμενο ετοιμάζεται να τον σκοτώσει…
(Βημαγκαζίνο, Απρίλιος 2026)
