Ο Ολυμπιακός και ο ΠΑΟΚ έμειναν πίσω από την ΑΕΚ στο τέλος του κανονικής διάρκειας του πρωταθλήματος. Για ένα πολύ απλό λόγο. Γιατί οι πολλές δικαιολογίες που είχαν για πολλά απ’ όσα έκαναν στη διάρκεια της φετινής σεζόν κατέληξαν στο να τους κάνουν - προσωρινά τουλάχιστον - κακό. Εχω μεγάλη περιέργεια για το τι και οι δυο μπορεί να διορθώσουν στα play off.  

Τι είναι η δικαιολογία; Κατά βάση είναι κάτι απλό: είναι ο λόγος, η πρόφαση ή η εξήγηση που επικαλείται κάποιος για να κάνει ανεκτή μια άστοχη ενέργειά του, μια παράλειψή του ή ακόμα και κάτι που αφορά την συμπεριφορά του. Το κάνει επιδιώκοντας την κατανόηση ή συχνότερα την παρηγοριά. Πότε αυτό γίνεται μεγάλο πρόβλημα; Όταν βολεύει για να κρύβεσαι – όταν δηλαδή γίνεται ένας εύκολος τρόπος για να αποφύγεις ευθύνες.

Οι εξηγήσεις, όσο καλές κι αν είναι, δεν λύνουν από μόνες τους κανένα πρόβλημα: πρέπει να σε οδηγούν στο να το λύσεις. Οι δικαιολογίες απλά σε οδηγούν στο να πιστέψεις ότι το πρόβλημα κατά κάποιο τρόπο θα σταματήσει να υπάρχει από μόνο του κι αν και εφόσον σταματήσει να υπάρχει, όλα θα γίνουν αυτομάτως πολύ καλά. Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας προσέγγισης είναι πάντα μόνο ένα: η χαλαρότητα. Όταν νομίζεις πως όλα τα κάνεις σωστά, αλλά για κάποιο μεταφυσικό ή απροσδιόριστο λόγο το πράγμα δεν λειτουργεί στο τέλος απλά πείθεσαι πως για ό,τι συμβαίνει δεν φταις εσύ. Και το πρόβλημα γίνεται κάτι σαν δεύτερη φύση: πόσο μάλλον όταν εξακολουθείς, όταν μιλάμε για ποδόσφαιρο, να κρύβεσαι με αναφορές σε στατιστικά, σε απουσίες, σε διαιτησίες κτλ. Η όταν νομίζεις πως δεν έχεις πρόβλημα γιατί απλά έχουν προβλήματα και οι άλλοι.   

Ελάχιστος προβληματισμός, κακές προσεγγίσεις   

Η σεζόν του Ολυμπιακού είναι η εξιστόρηση μιας σειράς δικαιολογιών, δηλαδή εξηγήσεων που ναι μεν έχουν μια βάση αλλά δεν αποτελούν κάποιο τύπου λύση για τίποτα. Ο Ολυμπιακός ξεκίνησε τη σεζόν πετώντας ασταμάτητα και διαρκώς το πρώτο ημίχρονο του κάθε παιχνιδιού που έδινε: το έκανε στα πέντε πρώτα ματς της σεζόν. Όταν αυτό συμβαίνει ο λόγος είναι απλός: η προσέγγιση του παιχνιδιού, δηλαδή ο τρόπος προετοιμασίας του, δεν είναι ο κατάλληλος. Αντί να υπάρξει προβληματισμός γι’ αυτό άρχισαν να κυκλοφορούν εκτιμήσεις και προβλέψεις που είχαν να κάνουν με ένα σωρό πράγματα που ναι μεν ήταν πιθανό να συμβούν, αλλά δεν ήταν και δεδομένο ότι θα τα δούμε. Οι νεοφερμένοι θα προσαρμόζονταν και θα έκαναν τη διαφορά. Οι παίκτες που ξέρουν από πρωταθλητισμό θα έπαιρναν την κατάσταση στα χέρια τους. Ο κόουτς Μεντιλίμπαρ θα έβρισκε τον τρόπο γιατί τον αγαπάνε όλοι. Όταν σχεδόν τίποτα απ’ αυτά δεν συνέβη, προέκυψε μια νέα εξήγηση-δικαιολογία: το Τσάμπιονς λιγκ και η δυσκολία του.

Είναι αλήθεια ότι το Τσάμπιονς λιγκ είναι μια πάρα πολύ δύσκολη διοργάνωση για ομάδες όπως ο Ολυμπιακός που δεν έχουν ρόστερ για να το κερδίσουν, αλλά θέλουν να είναι αξιοπρεπείς και κατά κάποιο τρόπο να διακριθούν. Έχω εξηγήσει το γιατί σε προηγούμενα δημοσιεύματα και έχω κάνει φανερό με παραδείγματα ότι αντίστοιχη δυσκολία με τον Ολυμπιακό έχουν κι άλλες ομάδες ανάλογες: η Μπριζ, η Κοπεγχάγη, η Σπόρτινγκ που έμεινε τρίτη στην Πορτογαλία, η ίδια η Μπόντο που έχασε το πρωτάθλημα στη Νορβηγία. Αλλά πέρα από την αντικειμενική δυσκολία της συμμετοχής στο Τσάμπιονς λιγκ υπάρχει ένα δεδομένο που δεν φάνηκε να το λαμβάνουν υπόψιν στον Ολυμπιακό: ότι όταν συμμετέχεις σε ένα πρωτάθλημα με σκοπό να το κερδίσεις και παίζεις συγχρόνως και στην μεγαλύτερη διασυλλογική διοργάνωση πρέπει να στηρίζεσαι σε πολλούς παίκτες γιατί διαφορετικά η κόπωση θα καταβάλει τους πάντες. Ο Ολυμπιακός για να ικανοποιήσει τα θέλω του προπονητή του τον Δεκέμβριο έδιωξε περισσότερους παίκτες από αυτούς που απέκτησε. Και πριν τον Δεκέμβριο κανείς δεν τολμούσε να πει στον Μεντιλίμπαρ ότι πρέπει να αξιοποιήσει περισσότερο το ρόστερ γιατί βασιζόμενος σε 15-16 παίκτες δεν μπορεί να βγάλει χρονιά. Το αποτέλεσμα ήταν όχι μόνο να φύγουν παίκτες που κανονικά δεν θα έπρεπε, αλλά να υπάρχουν και γκρίνιες στα αποδυτήρια: η περίπτωση του Γιάρεμτσουκ είναι η πιο χαρακτηριστική.   

Όταν μετά το Δεκέμβριο τα αποτελέσματα άρχισαν να γίνεται ακόμα χειρότερα και κυρίως όταν το παιχνίδι άρχισε να φθίνει τόσο πολύ (ο Ολυμπιακός έχει πετύχει όλα καλά 15 γκολ στο δεύτερο γύρο) υπήρξε μια άλλη δικαιολογία: τα προβλήματα του ΕλΚαμπί. Αρχικά ήταν η απουσία του, στη συνέχεια η κόπωση του στο Κύπελλο εθνών Αφρικής. Όποιος επισήμανε ότι δεν μπορεί μία ομάδα να στηρίζεται σε ένα μόνο ποδοσφαιριστή για να σκοράρει εισέπραττε ως απάντηση ότι σύντομα ο ΕλΚαμπί θα ξεμπλοκαριστεί  και θα δούμε τον περσινό Ολυμπιακό. Ο ΕλΚαμπί έβαλε δύο γκολ στην Σέρρες και μετά χάθηκε στο ματς με τον ΠΑΟΚ. Έβαλε δύο γκολ με τον ΟΦΗ, αλλά δεν σκόραρε με την ΑΕΛ. Γιατί δεν είναι υπεράνθρωπος και δεν μπορεί να λύσει μόνος του κανένα τέτοιου τύπου πρόβλημα. Και πάλι η δικαιολογία δεν έλυσε το πρόβλημα.   

Οι απόντες και οι παρόντες

Οι δικαιολογίες έκαναν τελικά κακό και στον ΠΑΟΚ. Στην δική του περίπτωση η δικαιολογία ήταν το βαρύ πρόγραμμα και οι απουσίες. Είναι αλήθεια ότι ο ΠΑΟΚ έχει ένα βαρύ Φεβρουάριο και τελευταία και πολλές απουσίες. Αλλά δεν είναι οι απόντες το πρόβλημα: αυτό είναι πάντα οι παρόντες. Ο ΠΑΟΚ χωρίς έξι βασικούς δεν έχασε στο Καραϊσκάκη από τον Ολυμπιακό: καλά καλά δεν δέχτηκε φάση. Εχασε πλήρης από τον Ατρόμητο, έχει πετάξει βαθμούς με την ΑΕΛ και γνώρισε μια ήττα από τον Βόλο: τα δυο τελευταία του ματς ήταν ίδια. Όλα αυτά δεν συμβαίνουν μόνο γιατί υπάρχουν απουσίες αλλά νομίζω και για έναν άλλο απλό λόγο: γιατί δεν είναι όσο σοβαρός απαιτεί η περίσταση. Αυτή η έλλειψη σοβαρότητας στα δικά μου μάτια φάνηκε και στην ιστορία του ντου στα δημοσιογραφικά: όλα παίζουν ρόλο.   

Ο ΠΑΟΚ δεν διεκδικεί ένα πρωτάθλημα: διεκδικεί το πρωτάθλημα των 100 του χρόνων και θέλει να τον κερδίσει για να το συνδυάσει με τα ιστορικά γενέθλιά του. Ο υποχρεωτικός πρωταθλητισμός είναι πολύ δύσκολη δουλειά για μια ομάδα που αυτή τη στιγμή έχει τον Ραζβάν Λουτσέσκου που τρέχει για όλα και δεν μοιάζει να έχει κανέναν άλλο διοικητικό παράγοντα. Ο Μάκης Γκαγκάτσης είναι στην ΕΠΟ, και ο κάποτε πολύ δραστήριος στην καθημερινότητα του ΠΑΟΚ Κυργιάκος Κυργιάκος επέστρεψε στην δημοσιογραφία. Μπορεί ο Ρουμάνος να αντέξει τόσο βαρύ φορτίο; Δεν το ξέρω. Αυτό που ξέρω είναι ότι εμφανώς του έκαναν κακό και οι δυο ισοπαλίες με την ΑΕΚ και τον Ολυμπιακό. Η ισοπαλία με την ΑΕΚ αποδόθηκε στην ατυχία (χαμένο πέναλτι Γιακουμάκη κτλ) ενώ ήταν καμπανάκι συναγερμού: η ΑΕΚ θα έπαιρνε το ματς αν ο Γιόβιτς είχε σκοράρει στο τέλος. Η δε ισοπαλία με τον Ολυμπιακό θεωρήθηκε εντυπωσιακό αποτέλεσμα γιατί ο ΠΑΟΚ είχε επτά απουσίες: αυτό έφερε τον εφησυχασμό που πληρώθηκε στα ματς που ακολούθησαν. Στην πραγματικότητα εκείνο το 0-0 απέναντι στον τωρινό Ολυμπιακό δεν ήταν κάτι που μαρτυρούσε ότι ο ΠΑΟΚ είναι ατσάλινος, δεν μπορεί να χάσει και άλλα τέτοια που κυκλοφόρησαν και η ομάδα του Λουτσέσκου τα πίστεψε.

Ούτε ο Ολυμπιακός ούτε ο ΠΑΟΚ είναι εκτός πρωταθλήματος. Και οι δυο μπορούν να το κερδίσουν. Η ΑΕΚ μπορεί να μπλέξει με τις ευρωπαϊκές της υποχρεώσεις και δεν είναι ασήμαντο προσοχής ότι δεν έχει κερδίσει κανένα από τους δυο στην κανονική περίοδο. Αλλά πρέπει και στον Πειραιά και στη  Σαλονίκη να κλείσουν τα εργοστάσια δικαιολογιών. Μου μοιάζει πιο δύσκολο κι από κατάκτηση πρωταθλήματος…