Ηταν δεδομένο πως θα υπήρχαν εκπλήξεις στα play off της ευρωπαϊκής ζώνης στα οποία κρίθηκαν τα τέσσερα τελευταία εισιτήρια του μουντιάλ του καλοκαιριού. Ηταν δύσκολο να φανταστεί κανείς ωστόσο ότι την βραδιά που τα κατάφεραν να προκριθούν δύσκολα οι Τούρκοι, που κέρδισαν στο Κόσοβο με 0-1 και οι Σουηδοί που απέκλεισαν την Πολωνία επικρατώντας με 3-2 χάρη στον Γιόκερες, θα αποκλείονταν οι Δανοί από τους Τσέχους και για τρίτη σερί φορά από τελικά του μουντιάλ οι Ιταλοί που έχασαν στα πέναλτι από την Βοσνία στη Ζένιτσα. Για να καταλάβετε πόσο μεγάλο είναι το κάζο σκεφτείτε ότι ποτέ Εθνική ομάδα που έχει κατακτήσει το παγκόσμιο κύπελλο δεν έχει αποκλειστεί τρεις συνεχόμενες φορές από τα τελικά του.    

«Ας το παραδεχτούμε: δεν είμαστε πλέον στην ελίτ του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Δεν είναι κάτι τυχαίο ο τρίτος σερί αποκλεισμός, δεν είναι σύμπτωση. Μια ατυχία μπορεί να συμβεί, δεχτήκαμε τη δεύτερη μόνο και μόνο επειδή ήρθε μετά από ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα, τον θρίαμβο στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 2021. Αλλά σήμερα, με αυτή την ήττα, η πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε έχει πάρει διαφορετική μορφή: μας φαίνεται ως μια αδιαμφισβήτητη συρρίκνωση» γράφει η Γκαζέτα Ντελο Σπορτ. Επιχειρώντας μια καθυστερημένη, αλλά σκληρή αυτοκριτική με στόχο αυτό που είναι το μεγάλο πρόβλημα, δηλαδή το ίδιο το ιταλικό ποδόσφαιρο.  

Ο κανόνας και η εξαίρεση

Οι Ιταλοί με πίκρα αρχίζουν να καταλαβαίνουν αυτό που καιρό τώρα βλέπει όλος ο υπόλοιπος κόσμος. Η πρόσφατη ιστορία μας λέει κάτι σαφές, από το οποίο θα έπρεπε να ξεκινήσουν κάθε ανάλυση: η εξαίρεση -δυστυχώς- δεν είναι ο αποκλεισμός από το Παγκόσμιο Κύπελλο, που έχει συμβεί τρεις φορές στη σειρά, αλλά η επικράτησή τους πριν από πέντε χρόνια στο Γουέμπλεϊ στα τελικά του Euro2020. Εκεί μια ομάδα, πληγωμένη από τον αποκλεισμό από το μουντιάλ του 2018,  ξεπέρασε τα όρια της. Όταν επέστρεψε στην κανονικότητα, ξαναβρήκε άλυτα όλα της τα προβλήματα. Η κανονικότητα μετά τη νίκη επί των Αγγλών είναι οι o αποκλεισμός από το μουντιάλ του Κατάρ, οι κακές εμφανίσεις στα τελικά του Euro2024, η μετριότατη παρουσία στα προκριματικά του μουντιάλ στα οποία οι Νορβηγοί έκαναν πλάκα στην Σκουάντρα Ατζούρα.

Ακόμα πιο πολύ η κανονικότητα του τωρινού ιταλικού ποδοσφαίρου είναι η εικόνα της Εθνικής Ιταλίας στο μικρό στάδιο στη Ζένιτσα. Σε αυτό, μια Ιταλία γεμάτη έπαρση, αφού προηγήθηκε νωρίς αποφάσισε να βγάλει τα μάτια μόνη της. Ο Μπαστόνι αποβλήθηκε, ο Κιν και ο Εσπόζιτο έχασαν τεράστιες ευκαιρίες και στα πέναλτι όλοι πνίγηκαν από τον φόβο της ήττας. Μια ομάδα χωρίς προσωπικότητες, όπως η τωρινή Εθνική Ιταλίας, αποδείχτηκε αδύνατο να αντέξει το βάρος μιας δύσκολης αποστολής έστω κι αν απέναντί της είχε μια Βοσνία που έμοιαζε ο Τζέκο και τα παιδιά του. «Πολλές φορές δεν χρειάζεται καν αντίπαλος για να χάσεις, χάνεις μόνο σου» είπε ο Ντελ Πιέρο, ως σχολιαστής πλέον, μετά το ματς.

Ο Γκατούζο όπως και οι άλλοι

Ο κόουτς Γκατούζο απέτυχε στον πιο σημαντικό αγώνα: η ομάδα του είχε έπαρση στην αρχή και φόβο στο τέλος. Θα ήταν άδικο να κατηγορήσουν όμως μόνο τον Ρίνο. Αν οι Βεντούρα, Μαντσίνι και Σπαλέτι απέτυχαν πριν από αυτόν, σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν είναι στον πάγκο. Σήμερα είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς την Σκουάντρα Ατζούρα να ξεκινά από την αρχή με τον προπονητή που την οδήγησε σε μια τόσο τρομερή ήττα. Αλλά χάρη σε αυτή οι Ιταλοί μοιάζουν τουλάχιστον να απέκτησαν την βεβαιότητα ότι δεν υπάρχει προπονητής να λύσει χρόνια προβλήματα του ποδοσφαίρου τους από μόνος του.

Το τέλος των ψευδαισθήσεων είναι χρήσιμο. Βέβαια στην προκειμένη περίπτωση θα οδηγήσει σε ένα πεσιμισμό χωρίς προηγούμενο. Γιατί σε ένα βράδυ και μετά από ένα εφιάλτη οι Ιταλοί καταλαβαίνουν πως αυτό που πληρώνουν στα προκριματικά των μουντιάλ είναι προβλήματα που βασανίζουν το ποδόσφαιρο τους σχεδόν είκοσι χρόνια. Κι όταν πήγαιναν στα μουντιάλ, τίποτα καλό δεν έχουν να θυμούνται μετά την κατάκτησή του μεγάλου κυπέλλου από την ομάδα του Λίπι το 2026. Στο μουντιάλ του 2010 αποκλείστηκαν στον πρώτο γύρο χωρίς νίκη στον όμιλο. Στο μουντιάλ του 2014 κέρδισαν μεν τους Αγγλους, αλλά κατέληξαν τρίτοι πίσω από την Ουρουγουάη και την Κόστα Ρίκα. Ισως θα πρεπε να είναι ανακουφισμένοι γιατί τώρα γλύτωσαν ένα ρεζιλίκι: με την ομάδα αυτή που ζορίστηκε να κερδίσει το Ισραήλ κι έχασε την μπάλα από την Νορβηγία έτσι κι αλλιώς δεν θα πήγαιναν πουθενά.   

Λείπουν οι μεγάλοι παίκτες

Από το 1934 και μετά, για εβδομήντα χρόνια, οι Ιταλοί πήγαιναν πάντα στο Παγκόσμιο Κύπελλο – μόνη εξαίρεση ο ατυχής αποκλεισμός το 1958. Το καλοκαίρι οι Ιταλοί θα λείψουν από ένα μουντιάλ στο οποίο θα πάρουν μέρος 48 εθνικές ομάδες. O Ντελ Πιέρο είπε πως «είναι σχεδόν κατόρθωμα». Ο Γκραβίνα, ο πρόεδρος της ομοσπονδίας κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων αποτυχιών, παρέδωσε την παραίτησή του στο ΔΣ της ομοσπονδίας μετά την ήττα στη Ζένιτσα. Αλλά λέγεται πως προσπαθεί να κρατηθεί στο τιμόνι με κάθε τρόπο. Ο Πάολο Ντι Κάνιο σχολιαστής κι αυτός είπε πως αν ο Γκραβίνα καταφέρει να παραμείνει στην ομοσπονδία και αυτή τη φορά, παρά την απογοήτευση εκατομμυρίων οπαδών των Ατζούρι, θα σημειώσει ένα διπλό ρεκόρ: θα είναι αυτός με τις πιο πολλές αποτυχίες της Εθνικής κι αυτός με την πιο μεγάλη αντοχή στη θέση.

Η Γκαζέτα Ντελο Σπορτ τονίζει καιρό τώρα πως αφήνοντας κατά μέρος απογοήτευση, θυμό και αγανάκτηση, όλοι οι εμπλεκόμενοι με το ιταλικό ποδόσφαιρο πρέπει να εστιάσουν στο πως θα ξαναχτίσουν το σύστημα. «Δεν μπορούμε άλλο να καθυστερούμε. Δεν γίνεται άλλο να διοικούν το ιταλικό ποδόσφαιρο άνθρωποι που προέρχονται από ερασιτεχνικά σωματεία. Ζούμε μια κατάσταση απόλυτης έκτακτης ανάγκης και σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει μόνο μία λύση: να παρέμβουμε με έκτακτα μέτρα. Πρέπει να εργαστούμε σε όλα: να ξαναδούμε την λειτουργία των Ακαδημιών, την οργάνωση των μικρών Εθνικών ομάδων, τα γήπεδα, τα πάντα».

Η καλή εφημερίδα έχει δίκιο: το μεγαλύτερο πρόβλημα των Ιταλών είναι η παραγωγή ποδοσφαιριστών. Ηθελαν να πάνε στο μουντιάλ με επιθετικό δίδυμο τον Ρετέγκι που αγωνίζεται στην καλή Αταλάντα που δέχτηκε δέκα γκολ σε δυο ματς από την Μπάγερν Μονάχου και τον Μόζες Κιν που παίζει στην Φιορεντίνα που στόχος της είναι η αποφυγή του υποβιβασμού. Σε ολόκληρη την Εθνική Ιταλίας ξεχωρίζουν το πολύ τρεις – τέσσερις παίκτες: ο Ντοναρούμα, ο Καλαφιόρι, ο Τονάλι, ο Μπαρέλα – πλην του τερματοφύλακα οι άλλοι είναι ρολίστες πολυτελείας. Στο ματς στη Ζένιτσα ο καλύτερος ήταν ο Παλέστρα, που μπήκε ως αλλαγή: ένας καλός δεξιός μπακ χαφ που ανήκει στην Αταλάντα και παίζει δανεικός στο Κάλιαρι. Εμφανίζουν ως μεγάλο επόμενο σταρ του ποδοσφαίρου τους τον 20χρονο Πίο Εσπόσιτο που στην διαδικασία των πέναλτι μόνο που δεν λιποθύμησε. Στις μεγάλες ιταλικές ομάδες του καιρού μας (που δεν περνάνε κι αυτές τις καλύτερες μέρες τους) Ιταλοί ποδοσφαιριστές καλά καλά δεν υπάρχουν: η Μίλαν, η Ιντερ, η Γιουβέντους έχουν ελάχιστους. Ετσι καλή Εθνική ομάδα δεν γίνεται..                   

Χωρίς ταυτότητα πλέον

Θα χρειαστεί χρόνος και, πάνω απ' όλα, θα χρειαστούν οι κατάλληλοι άνθρωποι και οι κατάλληλες ιδέες. Τα καμπανάκια συναγερμού χτυπούσαν καιρό τώρα. Δεν είναι μόνο η Εθνική το πρόβλημά τους. Η Ιντερ πέρυσι έχασε στον τελικό του Τσάμπιονς λιγκ από την Παρί Σεν Ζερμέν με 5-0 – και είναι η καλύτερη ιταλική ομάδα. Φέτος στους 16 του Τσάμπιονς λιγκ υπήρχε μόνο η Αταλάντα – καμία μεγάλη ιταλική ομάδα. Το πρωτάθλημα τους, με τις είκοσι ομάδες και τα πάρα πολλά ανούσια ματς, είναι απλά υπερτιμημένο. Η κάποτε εθνική τους ταυτότητα έχει χαθεί: ούτε αμυντικούς δεν βγάζουν. Ο τρίτος σερί αποκλεισμός από το μουντιάλ και η ήττα από την Βοσνία είναι κάτι σαν κορυφή του παγόβουνου: το πρόβλημα του ποδοσφαίρου τους είναι αυτό που ζουν στο χαμηλής ποιότητας πρωτάθλημά τους και στις αποτυχίες τους στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις.  Τώρα απλά το είδαν.