Δυο μέρες τώρα διαβάζω ένα σωρό πράγματα για τον περιπετειώδη τελικό του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής ανάμεσα στην Σενεγάλη, τελική νικήτρια και το Μαρόκο, που το διοργάνωσε. Το θέμα είναι τεράστιο και στον ξένο Τύπο: δεν είναι λίγοι αυτοί που σκανδαλίστηκαν με όσα έγιναν από τους Σενεγαλέζους που πρώτα έφυγαν και μετά επέστρεψαν, που γελούσαν με τις διαιτητικές αποφάσεις, που αναρωτιούνται τι έκανε ο Μπραχίμ Ντίαζ στην εκτέλεση του πέναλτι. Εγω λέω ότι αυτό είναι το Κύπελλο Εθνών Αφρικής. Και το φινάλε του ήταν απολύτως συμβατό με την διοργάνωση. Που δεν είναι ευρωπαϊκή και έχει τις ιδιαιτερότητές της.

Μια υποχρέωση γιγάντια     

Πριν δούμε πως ολοκληρώθηκε το πράγμα ας θυμηθούμε πως άρχισε. Όλα ξεκίνησαν με μια δήλωση: «Η κατάκτηση του Κυπέλλου δεν είναι επιλογή, αλλά μια υποχρέωση που επιβάλλεται», υπενθύμισε πριν το ξεκίνημά της ο Φουζί Λεκτζάα, πρόεδρος της Βασιλικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου του Μαρόκου. Το Μαρόκο είχε επενδύσει περίπου 1,8 δισεκατομμύρια ευρώ για την ανακαίνιση όχι μόνο των γηπέδων του αλλά συνολικά των υποδομών του και ανέλαβε την διοργάνωσή της με τη φιλοδοξία να μας δείξει την καλύτερη εκδοχή της: έπρεπε να είναι ένα τεράστιο πανηγύρι, μια αληθινή γιορτή. Αυτός ήταν ο στόχος και για να γίνει πραγματικότητα χρειαζόταν κυρίως ένα πράγμα: η γηπεδούχος ομάδα να φτάσει μέχρι το τέρμα της διαδρομής, κάτι που δεν έχει κάνει από το 1976 – γεγονός παράξενο αν λάβουμε υπόψη μας το γενικότερο ταλέντο των Μαροκινών και την μεγάλη παραγωγή ποδοσφαιριστών.

Η συγκυρία για ένα θρίαμβο έμοιαζε η πλέον κατάλληλη.  Το 2025 το Μαρόκο κέρδισε το Παγκόσμιο Κύπελλο U20, το Κύπελλο Εθνών Αφρικής U17 και πρόσφατα το Κύπελλο των Αραβικών Χωρών. Πριν από όλα αυτά το Μαρόκο είχε να επιδείξει δυο μεγαλύτερα ίσως κατορθώματα: την εξαιρετική πορεία στο Μουντιάλ του Κατάρ, αλλά και τους θριάμβους του στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού το 2024, όπου και κέρδισε ένα ιστορικό χάλκινο μετάλλιο. Όλα αυτά, δηλαδή η πίεση για την κατάκτηση του κυπέλλου, τα καλά πρόσφατα προηγούμενα και φυσικά η ίδια η διοργάνωση του θεσμού, έκαναν την ομάδα του Μαρόκου απόλυτο φαβορί. Που επί της ουσίας σήμαινε κάτι απλό: ότι όλοι οι αντίπαλοι έπαιξαν εναντίον του ματς κλειστά προσπαθώντας να φρενάρουν την ομάδα του Γουαλίντ Ρεγκραγκί που είναι ένας καλός προπονητής που δεν είχε όμως ποτέ του αντιμετωπίσει μια τόσο πιεστική αποστολή. Τι συμβαίνει σε αυτές τις διοργανώσεις όταν ένα φαβορί, που είναι και διοργανωτής, ζορίζεται; Στην ιστορία του ποδοσφαίρου προκύπτουν πάντα πρόθυμοι για διευκολύνσεις διαιτητές. Το Μαρόκο είχε καλόβολες διαιτησίες σε όλη την διοργάνωση: ο διαιτητής του τελικού, ο Κογκολέζος Ζαν Ζακ Ενταλά είχε διευθύνει στη διάρκεια της διοργάνωσης δυο ακόμα παιγνίδια του Μαρόκου – δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ. Οι Σενεγαλέζοι κατέβηκαν στον τελικό με όλη την προκατάληψη που μπορεί να κουβαλάει ομάδα. Κι όταν είδαν τον διαιτητή πρώτα να ακυρώνει ένα γκολ και μετά να δίνει ένα πέναλτι εναντίον τους έκαναν αυτό που θα έκανε κάθε χώρα που παίρνει μέρος στην συγκεκριμένη διοργάνωση: έφυγαν από το γήπεδο. Κι αν δεν υπήρχε ο Μανέ να τους τρομάξει λέγοντας πως αν δεν επιστρέψουν θα μπει σε κίνδυνο η παρουσία τους στο Παγκόσμιο Κύπελο αυτοί θα έχαναν ένα κύπελλο και η ποδοσφαιρική ανθρωπότητα μια τρομερή ιστορία που όλοι είδαμε μετά την επιστροφή τους.

Τα απίθανα έγιναν μετά    

Η τελευταία εικόνα του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής δεν είναι η απονομή του τρόπαιου: είναι τα όσα έγιναν στην συνέντευξη Τύπου. Ο Ρεγκραγκί κατηγόρησε τους Σενεγαλέζους για αντιεπαγγελματική συμπεριφορά και αποχώρησε.  Όταν ο κόουτς της Σενεγάλης Παπέ Τιαό έφτασε στην αίθουσα Τύπου, οι Σενεγαλέζοι δημοσιογράφοι ξέσπασαν αμέσως σε αυθόρμητα χειροκροτήματα. Βρίσκονται στα δεξιά. Στην άλλη γωνία, στα αριστερά, βρίσκονται οι Μαροκινοί συνάδελφοί τους, οι οποίοι τον αποδοκίμασαν: το πράγμα ολοκληρώθηκε με ένα συναδερφικό καυγά χωρίς προηγούμενο  μετά από τελικό! Ο υπεύθυνος Τύπου της CAF ζήτησε από τον Παπέ Τιαό να φύγει από την αίθουσα. Στη μικτή ζώνη, η ένταση ήταν εξίσου υψηλή. Οι Μαροκινοί παίκτες αποφάσισαν να μην μιλήσουν, οι Σενεγαλέζοι ποδοσφαιριστές πραγματικά φυγαδεύτηκαν με τα μετάλλια γύρω από τον λαιμό τους και με σημαίες στους ώμους – κάποιοι είχαν μαζί και τα παιδιά και τις γυναίκες τους στα πούλμαν – καλά καλά δεν πήραν ούτε τα ρούχα τους! Ο Σαντίο Μανέ είναι πλέον στην Σενεγάλη  ένας λαϊκός ήρωας, ο αρχηγός που κέρδισε το Κύπελλο Εθνών Αφρικής πείθοντας τους συμπαίκτες του να επιστρέψουν. Δίπλα του και ο  Εντουάρ Μεντί, ο τερματοφύλακας κάποτε της Τσέλσι, ο άνθρωπος που έπιασε το πέναλτι του Μπραχίμ Ντίζαζ. Όταν τον ρωτούν αν ο Μαροκινός το έχασε επίτηδες, κάνοντας μια χειρονομία υπέρτατης αθλητικής ευγένειας, ο Μεντί απαντά «ας είμαστε σοβαροί» και η απάντηση έχει πλάκα αν σκεφτείς τα όσα έχουν γίνει. «Πότε θα μπορούσε ποτέ να συμβεί αυτό. Πιστεύετε πραγματικά ότι με ένα λεπτό να απομένει, με μια ολόκληρη χώρα που περιμένει 50 χρόνια για αυτό το Κύπελλο, εμείς οι ποδοσφαιριστές μπορούμε να καταλήξουμε σε συμφωνία; Ήθελε να σκοράρει, και μου αξίζουν όλα τα μπράβο που κατάλαβα τι θα κάνει.  Έκανα ό,τι μπορούσα για να καθυστερήσω την βουτιά, να μην παρασυρθώ και η ζωή μου χαμογέλασε» είπε.  Ο συμπαίκτης του Ισμαήλ Γιάκομπς, πρωταθλητής Ευρώπης με την Εθνική Γερμανίας κάτω των 21, αλλά πλέον Σενεγαλέζος πρόσθεσε λίγο παραπάνω μυστήριο στην έκβαση του τουρνουά. «Τόσα πολλά πράγματα συνέβησαν πριν από τον αγώνα... θα δείτε, θα βγουν αργά ή γρήγορα. Δεν μας φέρθηκαν δίκαια, αλλά θα μάθετε τι συνέβη. Πριν από τον αγώνα χάσαμε ξαφνικά τον Κρεπίν Ντιαρά και τον Ουσεϊνού Ντιανγκ, και μετά το ημίχρονο δεν μπορούσε να συνεχίσει ο Πάπε Ματάρ Σαρ» είπε. Ο πρώτος ήταν ο βασικός αμυντικός της Σενεγάλης και δεν αγωνίστηκε. Ο δεύτερος μεταφέρθηκε από τους συμπαίκτες του κατά τη διάρκεια της προθέρμανσης στα αποδυτήρια. Ο τρίτος δεν επέστρεψε στον πάγκο μετά το διάλειμμα γιατί δεν αισθανόταν καλά. Οι Σενεγαλέζοι αφήνουν υπόνοιες για πιθανή δηλητηρίαση και θα δούμε αν, όπως λέει ο Γιάκομπς, θα μάθουμε περισσότερα με την πάροδο του χρόνου. Και στο μεταξύ το Μαρόκο έκανε ένσταση και ζητά το κύπελλο γιατί ο χρόνος της διακοπής του ματς ξεπέρασε τα είκοσι λεπτάΗ τρέλα του Ντίαθ

Μας ακούγονται κάπως παράξενα όλα αυτά; Ναι και είναι για τα δικά μας ευρωπαϊκά μέτρα. Αλλά δεν είναι για την ιστορία του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής που έχει τις δικές του παραδόσεις. Οι διοργανώσεις δεν μπορεί να είναι όλες ίδιες ακριβώς για να χρειάζεται να υπάρχουν. Δεν είναι απαραίτητες ούτε οι ίδιες αντιλήψεις για το τι είναι το ποδόσφαιρο, ούτε είναι αναγκαία η ίδια τηλεοπτική αισθητική: αλίμονο στους Ευρωπαίους που πιστεύουν πως όλα πρέπει να γίνονται όπως τα θέλουν αυτοί.

Το εφετινό Κύπελλο Εθνών Αφρικής περνά στην ιστορία για τον τελικό του. Που σημαδεύτηκε από την εξωφρενική απόφαση του Ντίαθ να επιχειρήσει να νικήσει τον Μεντί με ένα πέναλτι αλα Πανένκα μετά από μια διακοπή μισής ώρας και ενώ οι Σενεγαλέζοι οπαδοί επιχειρούσαν να μπουν στο γήπεδο διαμαρτυρόμενοι για την απόφαση της ομάδας τους να επιστρέψει. Ο μεγαλωμένος στην Ισπανία και βασικός σε όλες τις μικρές ισπανικές εθνικές ομάδες παίκτης της Ρεάλ Μαδρίτης ήθελε μετά από όσα προηγήθηκαν να κλείσει την διοργάνωση βάζοντας την σφραγίδα του: να εξευτελίσει τους Σενεγαλέζους για τα καμώματα τους μετά την απόφαση του διαιτητή να δώσει πέναλτι. Ηθελε να κάνει όλο τον κόσμο να μιλά για την εκτέλεσή του. Κατά κάποιο τρόπο το κατάφερε…